Nếu là tượng na ná thì xin thôi

06:37 | 09/07/2020
Dư luận những ngày này đang bàn nhiều, chủ yếu theo hướng không ủng hộ, việc huyện miền núi nghèo Vĩnh Thạnh thuộc tỉnh Bình Định đang khẩn trương hoàn thành tượng đài Khởi Nghĩa Vĩnh Thạnh tiêu tốn hơn 48 tỉ đồng, trong đó ngân sách tỉnh chi 70% và huyện huy động từ các nguồn vốn xã hội hóa.
    Công trình tượng đài 48 tỷ ở huyện miền núi Vĩnh Thạnh (Bình Định) đang được gấp rút hoàn thành.

    Đã có quá nhiều ý kiến đóng góp một cách khoa học, thực tế và chân thành mỗi khi một địa phương nào đó dùng ngân sách cộng với nguồn xã hội hoá để dựng tượng theo chủ đề lãnh tụ hay “tượng đài chiến thắng”. Nhưng dường như cũng rất ít tiếng nói góp ý được lắng nghe bởi sự linh thiêng của lãnh tụ, của mỗi chiến thắng-là nguồn cớ mà các địa phương cho rằng không nên tiếc tiền, đã làm lu mờ cách tiếp cận phản biện mang tính xây dựng.

    Chúng tôi vừa có dịp trở lại Bình Định và Thành phố Quy Nhơn với tư cách là khách du lịch hậu Covid-19. Quy Nhơn thay đổi quá nhanh và rất đẹp, đáng đồng tiền để du khách thập phương tới thăm, thưởng ngoạn. Thành phố Quy Nhơn có ba khối tượng mới rất hoành tráng: Tượng hai cha con Nguyễn Sinh Sắc và Nguyễn Tất Thành, Tượng Trần Hưng Đạo và Tượng đài Chiến Thắng nằm sát bờ biển Vầng trăng khuyết. Thế là nhiều hay vẫn ít tương so với bề dày lịch sử thành phố ? Mỗi người một cách nhìn. Tôi là dân ngoại đạo ngành kiến trúc, không có nhiều kiến thức về “tượng đài học” nhưng bằng cảm thức thông thường, khi từ Vườn tượng các Danh nhân y học trong khuôn viên Bệnh viện phong Quy Hoà bước tới Quảng trường có những khối tượng mới dựng hoành tráng, tôi nhận ra những khác biệt giữa hai phong cách tượng mà có lẽ không cần phải dân chuyên ngành mới hiểu. Cá nhân tôi , về khía cạnh thưởng lãm tác phẩm điêu khắc, tôi thích được lặng lẽ, nhẩn nha đi dạo bên cạnh những danh y đã thành thiên cổ trong khuôn viên vườn yên tĩnh kia hơn.

    Xin không bàn thêm ở khía cạnh ý nghĩa và kinh phí của việc dựng tượng đài. Dù là dân ngoại đạo, nhưng cũng xin được bày tỏ một cảm xúc thật (có lẽ không chỉ riêng tôi) mỗi khi đứng trước các tượng đài chiến thắng ở rất nhiều địa phương: thứ làm cho tôi xúc động là những tình tiết mình được biết qua sử sách về sự việc, sự kiên xảy ra nơi dựng tượng đài chứ không hẳn do khối hình kiến trúc tượng đài mang lại. Tôi nhớ là, nhiều nhà kiến trúc đã tổng kết, các tượng đài lãnh tụ, tượng đài chiến thắng ở Việt Nam cứ na ná như nhau, chỉ cần thay đổi cánh tay của nhân vật cao thấp, giơ thẳng lên trời hay giơ ngang; anh bộ đội mặc quân phục, cầm súng thời chống Pháp hay chống Mỹ. Tôi không biết ý kiến đó đúng hay sai nhưng quả thực, các tượng đài chiến thắng dựng khắp nơi trên đất nước mình giống nhau quá, đặc biệt giống nhau ở sự khô cứng, khuôn mẫu. Nhìn bệ tượng đài Khởi Nghĩa đang được hoàn thành ở huyện Vĩnh Thạnh, tôi băn khoăn: chắc lại mấy anh bộ đội, du kích, người mẹ hay con trẻ với các dáng đứng ngồi có khẩu súng đi kèm sẽ cấu thành tương với chủ đề: khởi nghĩa thắng lợi.

    Không dân tộc nào trên thế giới phải trải qua nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc như dân tộc Việt Nam thời cận đại và hiện đại. Cũng ít dân tộc nào có những chiến thắng tầm chấn động thế giới như Việt Nam. Nhưng chiến tranh ngày càng lùi xa thì cũng ngày càng làm doãng ra cái khoảng cách giữa sự vĩ đại của chiến thắng với chức năng phản ánh hiện thực lịch sử của lĩnh vực văn học, nghệ thuật. Chưa có một tác phẩm văn học, điện ảnh, sân khấu…nào được đánh giá là xứng tầm với chừng ấy cuộc chiến tranh có đủ bi lẫn hùng. Trong lĩnh vực điêu khắc ở mảng xây dựng tượng đài chiến thắng cũng vậy. Đã đến lúc thay vì dựng các bức tượng đài chiến thắng na ná giống nhau ở nhiều địa phương, giới chuyên môn hãy dành tâm, trí để sáng tạo tượng đài chiến thắng chung cho cả dân tộc-một dân tộc từng nhiều lần bị xâm lược, bị chia rẽ, chia cắt, từng lâm cảnh anh em một nhà rẽ hai chiến tuyến, nhưng nay đất nước đã liền một dải, hoà bình và đang cùng nhau chung sức xây dựng một Việt Nam độc lập, hoà bình, thịnh vượng. Một Tượng Đài ai cũng muốn ngắm và trào dâng xúc cảm mỗi khi tới thăm.

    Đức Nguyện

    Bình chọn bài viết:

    Trả lời

    Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

    Bài viết liên quan