Quặn lòng khúc ruột Miền Trung

16:30 | 23/10/2020
Cướp đi hơn một trăm sinh mạng, thiệt hại tài sản hoa màu không kể siết nhưng những cơn mưa ở  Miền Trung vẫn chưa chịu dừng lại. Nguy cơ lũ chồng lũ cùng sức tàn phá khủng khiếp đang đe dọa người dân nơi đây từng phút từng giờ. Cả nước như đau quặn, đau đáu thương về khúc ruột Miền Trung đang phải  hứng chịu cơn thịnh nộ của đất trời.

Vì tác nhân, Sơn Tinh trở thành bại tướng

Từ thuở hồng hoang, tổ tiên người Việt đã có đúc kết kinh nghiệm trị thủy đối phó thiên nhiên bằng truyền thuyết Sơn Tinh -Thủy Tinh. Nên ngàn đời nay, cha ông ta luôn chú trọng bảo vệ núi – rừng thượng nguồn, đắp đê ngăn lũ. Bởi thế thiệt hại con người tài sản qua những mùa bão lũ luôn hạn chế ở mức thấp nhất.

Thế nhưng, trong thời đại kinh tế kỹ thuật phát triển vũ bão như hiện nay, không ai có thể nghĩ rằng chỉ trong một mùa lũ bão, đã có hàng trăm sinh mạng bị cướp đi. Trong đó có những tập thể, đơn vị quân đội bị vùi lấp bất ngờ trong đất. Nhiều hơn, tang thương hơn bất cứ cơn lũ cao nhất nặng nề nhất trong lịch sử.

Để xây dựng được thủy điện buộc phải giảm diện tích rừng, một tác nhân chính làm thay đổi dòng chảy, môi trường sinh thái tự nhiên. Dẫn tới đầu nguồn thường thường xuyên xoáy lở sụp đất nghiêm trọng.

Miền Trung có đặc điểm mưa lũ lớn, nhưng  lòng sông lại hep và dốc, chưa kể bị bồi lấp qua thời gian. Nên nhiều trận mưa, lũ cũng đã gây thiệt hại nặng nề đối ở các năm 1999, 2007, 2008, 2010, 2011. Đã vậy, những công trình thủy điện lại ngăn chặn dòng chảy tự nhiên, tích và xả nước khi lũ lớn lại càng làm cho thiệt hại càng lớn, người dân không kịp trở tay đối phó.

Thống kê cho thấy, khu vực miền Trung – Tây Nguyên đã đưa vào vận hành khai thác 54 thủy điện bậc thang (7.025 MW) và 156 thủy điện nhỏ (1.565 MW). Chưa kể đang thi công xây dựng 11 dự án bậc thang (704 MW) và 72 dự án thủy điện nhỏ (859 MW). Tuy góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, giải quyết việc làm, đóng góp ngân sách địa phương, nhưng các công trình này nằm trên các lưu vực sông nhánh hoặc suối với diện tích nhỏ, độ dốc lớn nên dung tích hồ chứa khiêm tốn, cắt lũ không hiệu quả. Đặc biệt, để xây dựng được chúng ta buộc phải giảm diện tích rừng, một tác nhân chính làm thay đổi dòng chảy, môi trường sinh thái tự nhiên. Dẫn tới đầu nguồn thường thường xuyên xoáy lở sụp đất nghiêm trọng, nhất là khi lượng mưa lớn và nhiều như đợt 2020 đang diễn ra. Tại trạm bảo vệ rừng 67 gần Thủy điện Rào Trăng 3, đất lở  bất ngời đổ sụp vùi lấp toàn bộ khu vực này trong đêm, khiến 13 cán bộ chiến sỹ đang làm nhiệm vụ phải hy sinh. Tại Quảng Trị, đất còn đổ ập vào một doanh trại quân đội kiên cố, khiến 22 quân nhân thiệt mạng. Rãi rác, không khó bắt gặp những hoàn cảnh tang thương khi người dân không kịp chạy lũ, bị nước đất vùi lấp.

Theo Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai, tính đến 17 giờ ngày 20/10/2020, mưa lũ ở Miền Trung  từ ngày 6-20/10/2020  đã làm 133 người chết và mất tích, trong đó có 106 người chết; 371 ha lúa bị ngập, 6.989 ha hoa màu bị ngập, hư hại; 5.876 con gia súc, 685.225 con gia cầm bị chết, cuốn trôi; 16 tuyến quốc lộ, 163.150 m đường quốc lộ, 161.880 m đường giao thông địa phương bị ngập, sạt lở, hư hỏng tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị. Hiện đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, tỉnh Quảng Bình còn 7 vị trí ngập, sạt lở và nhiều tuyến đường nội tỉnh đang ngập lụt, chia cắt. Quốc lộ 1A đoạn qua thị trấn Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh còn bị ngập.

Theo PSG.TS Lê Anh Tuấn – Viện nghiên cứu Biến đổi khí hậu Đại học Cần Thơ thì thiệt hại do lũ bão Miền Trung năm nay ngoài  do thiên nhiên, con người là một trong những tác nhân làm cho hậu quả nặng nề. Những công trình thủy điện ở vùng rừng đầu nguồn đã tàn phá hệ sinh thái, khiến rừng bị mất, đất không rừng mất đi chức năng ngăn cản nước, giữ đất khỏi bị bào mòn. Tích tiểu thành đa, tích ít thành đại, mưa càng lớn càng lâu dẫn đến lũ thượng nguồn đổ về bất ngờ ngoài dự tính, hậu quả tang thương vừa qua khó tránh khỏi.

Cả nước thương về khúc ruột Miền Trung

Chiều 18/10/2020, không thể gặp chúng tôi vì bận lên thực địa từ mờ sáng ở huyện Hướng Hóa tìm kiếm cứu nạn 22 cán bộ chiến sỹ sư đoàn 337 bị vùi lấp. Qua điện thoại, ông Hà Sỹ Đồng – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho hay, bão lũ năm nay đã làm người dân quê ông khốn khổ. Nhiều người chết, hoa màu tài sản bị tàn phá, thiệt hại rất nặng nề về mọi mặt. Nên những tình cảm bà con cả nước dành cho quê hương ông trong mùa bão lũ, Quảng Trị và cá nhân ông vô cùng trân quý.

Ven Thành Phố Đông Hà Quảng Trị ngày 18/10/2020, nhiều khu vực đang chìm ngập trong biển nước.

Ngày từ những ngày đầu của đợt lũ, trước khi có những đợt kêu gọi đóng góp hỗ trợ từ phía Nhà nước, đã có hàng trăm cá nhân, tổ chức tự đứng ra vận động quyên góp cứu tế, hỗ trợ người dân Miền Trung. Họ làm xuất phát từ  cái tâm chân thành, có người cũng không cần khoa trương. Với hy vọng san sẻ bớt đi phần nào những đau khổ mà người dân nơi đây đang gánh chịu. Có người chỉ trong thời gian ngắn đã quyên góp hàng trăm tỷ đồng, nhiều người khác làm nghề báo âm thầm vận động hàng chục tỷ đồng khác mua nhu yếu phẩm thuốc men… Tất tả dầm mưa chở từ Miền Tây ra, với mong muốn người dân Miền trung sớm có cái ăn cái mặc, cái sống vượt qua bão lũ.

Chị B.Thủy, tại TP HCM cho hay, dự tính chỉ trao khoảng 2000 phần quà trị giá 350.000-400.000 đồng/ suất cho người dân ở Huế, Quảng Trị. Thế nhưng chưa kịp kết thúc người dân ở khắp nơi đã tiếp tục chuyển tiền cho nhóm nên chị sẽ tiếp tục đợt 2 vào những ngay tới ở các tỉnh Quảng Bình Nghệ An, dự kiến số quà cũng tương tự. Dân khổ lắm anh, nhiều người mấy ngày chưa có cái ăn, nhiều vùng đoàn cứu trợ không vào được do địa hình chia cắt. Chị kể trong mệt mỏi sau chuyến hành trình dài từ Miền Trung về hôm qua.

Còn anh Hồ Xuân Ánh, một tiểu thương ở Bình Thuận cho hay, từ khi mới xảy ra đợt lũ, chị cùng hàng chục tiểu thương đã thuê xe tải chở hàng nhu yếu phẩm từ quê ra tận Huế. Chỉ mấy ngày chúng em đã phát hơn 1.000 phần quà toàn nhu yếu phẩm, nghe đài báo sắp có mưa lớn tiếp, tụi em sẽ làm tiếp đợt hai nữa anh. Nhìn dân mình khổ tội không chịu nổi. Vừa nói, chị vừa ôm hàng chất lên chiếc xe công nông để kịp chở vào vùng lụt ở Phong Điền Huế trước khi nước dâng lên.

Tại Quảng Trị, chúng tôi bắt gặp một nhóm thiện nguyện khác làm nghề tài xế ở Tiền Giang đang chuyển hàng cứu trợ xuống thuyền. Anh kể, đã chở hàng chục chuyến hàng ra đây, may nhờ mạng xã hội kết nối với nhóm thiện nguyện khác tại địa phương. Anh em ở đây đã giúp đỡ mượn phương tiện, đưa vào tận nơi chứ mình ở Miền Tây ra, có biết mô tê gì mà giúp bà con. Anh cười tạm biệt chúng tôi rồi trèo lên chiếc thuyền mảnh khảnh, hối hả nổ máy lao về vùng lũ.

Khi chúng tôi viết những dòng này, được tin một tạp chí đang âm thầm vận động các nhà hảo tâm quyên góp tặng võ lãi, tiền mặt cho người dân vùng lũ. Theo kinh nghiệm của các anh, những phương tiện võ lãi composite ở Miền Tây gọn nhẹ, vững chãi, chở được hàng chục người nhưng lại không thể chìm. Rất thích hợp cho bà con Miền Trung chống chọi sinh tồn trong bão lũ. Hơn nữa sau lũ lại có thể làm mưu tiện mưu sinh. Hiện đã có hàng trăm chiếc đang được vận chuyển ra Miền Trung. Các anh hy vọng sẽ huy động mua được 1.000 chiếc để kịp trao tận tay người dân đang ngày đêm đối diện hiểm nguy của bão lũ.

Miền Trung nguy cơ bão lũ dồn dập

Theo PGS.TS Lê Anh Tuấn, biến đổi khí hậu những năm gần đây cùng với tác nhân con người lên thiên nhiên  đã làm thiên tai trở nên khôn lường khó dự báo trước, nên không thể đỗ lỗi cho người dân chủ quan trong phòng tránh bão lũ.  Ngay từ tháng 05/2020, Trung tâm Dự báo khí tượng Thủy văn Quốc gia đã thông báo trong năm nay, bão trên khu vực Biển Đông có xu hướng hoạt động muộn hơn so với trung bình nhiều năm. Số lượng áp thấp nhiệt đới và bão ảnh hưởng đến nước ta khả năng ở mức xấp xỉ so với những năm trước. Cụ thể, trong năm sẽ có khoảng 11-13 cơn bão và áp thấp nhiệt đới trên khu vực Biển Đông. Trong số đó, khoảng 5-6 cơn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta, tập trung nhiều ở khu vực Trung Bộ và phía Nam trong những tháng cao điểm của mùa bão năm 2020.

Người dân dung thuyền để di chuyển khi  một số tuyến đường nội ô Thành Phố Huế bị ngập sâu nhiều ngày.

Ngày 21/10/2020, Trung tâm Khí tượng Thủy văn Khu vực Trung Trung bộ đã cảnh báo về nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất vùng núi trên địa bàn các tỉnh từ Quảng Bình đến Quảng Ngãi, đặc biệt là: Quảng Ninh, Lệ Thủy, Quảng Trạch (Quảng Bình), Hướng Hóa, Đakrông, Cam Lộ và phía tây các huyện Vĩnh Linh, Gio Linh, Hải Lăng (Quảng Trị), A Lưới, Nam Đông, Hương Thủy, Hương Trà, Phong Điền (Thừa Thiên Huế), Trà Bồng, Ba Tơ, Minh Long, Sơn Hà, Sơn Tây (Quảng Ngãi), Hòa Vang, Liên Chiểu (Tp. Đà Nẵng), Nông Sơn, Hiệp Đức, Tiên Phước, Bắc Trà My, Nam Trà My, Phước Sơn, Nam Giang, Đông Giang, Tây Giang (Quảng Nam), Ba Tơ, Minh Long, Sơn Tây, Trà Bồng, Sơn Hà (Quảng Ngãi). Ngoài ra, nguy cơ vẫn còn ra ngập lụt vùng hạ lưu ven các sông Quảng Bình, Thừa Thiên Huế; ngập lụt sâu diện rộng tại các huyện: Lệ Thủy, Quảng Ninh, thành phố Đồng Hới (Quảng Bình). Tp Huế, Hương Thủy, Hương Trà, Phong  Điền, Quảng Điền, Phú Vang, Phú Lộc. Nguy cơ cao xảy ra mất an toàn tại các hồ chứa thủy điện, thủy lợi nhỏ xung yếu, các công trình đang thi công. Cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai do lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất ở mức Cấp 3.

Theo đài Khí tượng Thủy văn khu vực Trung Trung bộ ngày 21/10/2020, hiện nay lũ trên các sông Quảng Bình, Quảng Ngãi xuống chậm, lũ trên các sông Thừa Thiên Huế đến Quảng Nam có dao động. Mực nước lúc 01h ngày 21/10 trên một số sông như sau:  Sông Gianh đoạn Mai Hóa: 3.2m- trên BĐ1: 0.2m; Sông Kiến Giang tại Lệ Thủy: 3.99m- trên BĐ3:1.29m (trên lũ lịch sử năm 09/1979: 0.08m); Sông Hiếu tại Đông Hà (TV): 1.76m- dưới BĐ1: 0.24m; Sông Thạch Hãn tại Thạch Hãn: 1.96m Sông Bồ tại Phú Ốc: 2.87m- dưới BĐ2: 0.13m; Sông Hương tại Kim Long: 1.86m- dưới BĐ2: 0.14m; Sông Vu Gia tại Ái Nghĩa: 7.47m- dưới BĐ2: 0.53m; Sông Thu Bồn tại Hội An: 1.29m- dưới BĐ2: 0.21m; Sông Cẩm Lệ tại Cẩm Lệ: 1.44m- trên BĐ1: 0.44m; Các sông còn lại ở dưới mức BĐ1.

Dự báo: trong 6 đến 12 giờ tới, lũ trên các sông Quảng Bình, Quảng Ngãi xuống chậm; các sông từ Thưa Thiên Huế đến Quảng Nam có dao động. Mực nước các sông có khả năng ở mức sau: Sông Kiến Giang tại Lệ Thủy: 3.6m- Trên BĐ3:0.90 (dưới lũ lịch sử năm 09/1979: 0.31m); Sông Bồ tại Phú Ốc: 2.8m- dưới BĐ2: 0.2m; Sông Hương tại Kim Long: 1.90m- dưới BĐ2: 0.10m;  Sông Vu Gia tại Ái Nghĩa: 7.8m- dưới BĐ2: 0.2m; Sông Thu Bồn tại Câu Lâu: 2.5m- trên BĐ1: 0.5m; Sông Thu Bồn tại Hội An: 1.3m- dưới BĐ2: 0.2m; Sông Cẩm Lệ tại Cẩm Lệ: 1.3m- trên BĐ1: 0.3m; các sông còn lại ở dươi mức BĐ1.

Hoàng Quân – Đỗ Thanh Tao

Bình chọn bài viết:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài viết liên quan